Yeni başlayanlar için kablolama hesapı
Yeni Başlayanlar için Kablolama Hesabı
Geçiş kontrol sistemini kurmaya karar verdin ama elektrik tarafında nereden başlayacağını bilmiyor musun? Ben de başta böyle hissettim. Kablolama hesabı deyince birçok insan korkuyor ama aslında oldukça mantıklı bir süreç. Adım adım gidersen hiç de zor değil.
Kablolama hesabı, sisteminizin ihtiyaç duyacağı elektrik gücünü önceden hesaplayıp doğru kablo kalınlığı ve besleme cihazını seçmek demek. Yanlış hesaplama yaparsanız kablolar ısınır, sigorta sürekli atılır ya da kilitler işlemez hale gelir. Doğru hesaplarsanız sistem yıllarca sorunsuz çalışır.
1. Sisteminize Kaç Kapı Bağlayacağınızı Belirleyin
İlk adım en önemlisi: kaç kapıyı kontrol edeceksiniz? Bir ofis binaydaysanız ve beş kapıyı kontrol etmek istiyorsanız bunu yazın. Her kapı için bir okuyucu, bir kilit mekanizması ve kablolama gücü gerekir.
Örneğin ben ilk başta dört kapı ile başladım: giriş kapısı, ofis bölümü, depo ve yönetim odası. Bu sayı çok önemlidir çünkü toplam güç hesabının temelini oluşturur.
2. Kilit Tipi Seçiminin Gücü Etkileyen Rolü
Hangi kilit kullanacağınız, kablolama hesabında belki de en kritik karar. Elektrikli kilit, manyetik kilit ve motorlu kilit farklı güç tüketir.
- Manyetik kilitler: Kapıya yapıştırılan bu kilitler genellikle 12V sistemlerde 0,5-0,8 Amper çeker. Cam kapılara ideal.
- Elektrikli kapı karşılıkları: Kilit mekanizmasına entegre olan bu tür yaklaşık 0,3-0,5 Amper tüketir. Ahşap kapılarda kullanılır.
- Motorlu kilitler: Daha güçlü ve daha çok akım çeken seçenektir. 1-2 Amper arasında değişebilir.
Her kilit türünün teknik özelliklerini önceden kontrol etmek zorundasınız. Cihazın veri sayfasında (datasheet) yazacak olan akım değerini yazın.
3. Okuyucu Tarafından Çekilen Akımı Hesaplayın
Kart okuyucu, parmak izi okuyucu ya da yüz tanıma cihazı da elektrik çeker. Genellikle 0,1-0,3 Amper arasında. Örneğin RFID okuyucu 0,15 Amper, parmak izi okuyucu 0,25 Amper çekiyorsa bunu da tablonuza ekleyin.
4. Toplam Akımı Topla, Güvenlik Payı Ekle
Beş kapının her birinde bir okuyucu ve kilit varsa ve her okuyucu 0,2 Amper, her kilit 0,6 Amper çekiyorsa:
- Beş okuyucu: 0,2 × 5 = 1 Amper
- Beş kilit: 0,6 × 5 = 3 Amper
- Kontrol paneli: 0,5 Amper
- Toplam: 4,5 Amper
Ama burada durmayız. Bir güvenlik payı eklemek gerekir. Ben her zaman hesapladığım akımın %30'unu fazladan eklerim. 4,5 Amper × 1,3 = 5,85 Amper. Yani en az 6 Amperlik bir güç kaynağı almam gerekir.
5. Kablo Kalınlığını Seçin
Bulunduğum akım değeri ve kablonun uzunluğu ile kablo kalınlığına karar veririm. Eğer panelden 50 metreye kadar kablo çekeceğim ve 6 Amper taşıyacaksa 1,5 mm² kablo yetersiz kalır. 2,5 mm² kullanmak gerekir.
Kablo uzunluğu arttıkça daha kalın kablo kullanmanız gerekir. 100 metreden uzun mesafelerde 4 mm² hatta 6 mm² bile gerekebilir.
6. Güç Kaynağı ve Yedek Güç Planlaması
Hesapladığınız akımdan daha fazla çıktı veren bir güç kaynağı seçin. 6 Amper hesapladıysanız minimum 10 Amperlik bir kaynak alın. Bazı sistemler yedek güç (UPS) gerektirebilir. Elektrik kesintisinde de sistemin çalışmasını istiyorsanız bunu hesaba katmanız gerekir.
Sık Yapılan Hatalar
Hatanın adı: Yetersiz hesaplama. En çok bu hata yapılır. "Şimdilik dört kapı kullanacağız" diyerek altı Amperlik sistem kurarsınız. Sonra bir kapı daha açılırsa sistem yetersiz kalır. Ben her zaman %50 fazla kapasite ile başlarım.
Hatanın adı: Kablo çekmede ısınma. Çok ince kablo kullanırsanız dirençten dolayı ısınır. Kablolar yanabilir hatta yangın riski oluşturabilir. Hesapladığınız değerden bir numara daha kalın kablo seçmek sağlıklı bir yaklaşımdır.
Hatanın adı: Yedek güç unutma. Elektrik kesintisinde sisteminizin en az acil çıkışları serbest bıraksın. Bunu unutursanız yangın durumunda insanlar kapıda sıkışır kalabilir.
Özet
Kablolama hesabı aslında basit bir çarpma işlemidir. Kaç cihazınız var, her biri ne kadar akım çeker, kaç metre kablo çekeceksiniz - bu üç sorunun cevabını bulursanız doğru sistem tasarımını yapabilirsiniz. İlk defa biraz zahmetli gelse de bir kez öğrendikten sonra ikinci projelerinizi çok hızlı bitirirsiniz. Hesaplamayı yazılı tutun, sisteminizin teknik özelliklerini dosyalayın. Bir gün bakım yaparken ya da genişletirken bu bilgilere çok ihtiyaç duyacaksınız.